Menu
Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzysku

Polskie cmentarze to także kawałek narodowej historii

Najstarsze polskie cmentarze to miejsca nostalgii i pamięci, ale także kawałek narodowej historii. Już wchodząc na ich teren czuje się wyjątkową atmosferę, a czytając znane wszystkim nazwiska na zabytkowych nagrobkach, staje się sentymentalną podróżą w przeszłość. Wiele nekropolii jest pod ścisłą kontrolą konserwatorską, każda reprezentuje niepowtarzalny styl architektury funeralnej. Dbałość o ich utrzymanie to dziś także zadanie każdego z nas. Wystarczy wziąć udział w corocznych zbiórkach oraz zachowanie w pamięci dokonań pochowanych na nich osób.

Aleja Zasłużonych w Warszawie

Cmentarz Powązkowski, nazywany także Starymi Powązkami mieści się w Warszawie. Nekropolia ma długą i wspaniałą historię. Został założony w 1790 roku. Na początku miał zaledwie 2,6 ha. W kolejnych latach jego powierzchnia stopniowo się powiększała aż do 43 hektarów dzisiaj. Jest pod ścisłą ochroną konserwatorską, uznaje się go za pomnik historii. Obecnie na cmentarzu tym pochowanych jest około milion osób, w tym wielu wybitnych Polaków – artystów, pisarzy, naukowców, doktorów, patriotów, żołnierzy. Najsłynniejszym miejscem jest założona w 1925 roku Aleja Zasłużonych oraz mauzoleum (1945), w którym znajdują się prochy osób zamordowanych w obozach koncentracyjnych.

Na Cmentarzu Powązkowskim spoczywają osoby, które są znane każdemu Polakowi. Np. Hugon Kołłątaj, Bolesław Prus, Zbigniew Herbert, Władysław Reymont, Bolesław Leśmian, Gustaw Holoubek, Jan Kobuszewski, Irena Kwiatkowska, Stanisław Grabski, Irena Solska, Wojciech Bogusławski, Krzysztof Kieślowski, Krzysztof Komeda, Józef Kosiński, Witold Lutosławski, Stanisław Moniuszko, Czesław Niemen, Hanka Ordonówna, Danuta Rin, Marek Hłasko i wielu, wielu innych.

Cmentarz Rakowicki w Krakowie powstał w 1800 roku z inicjatywy władz austriackich. Przez lata powiększał swój obszar, a na jego terenie spoczęło wielu znanych krakowian i Polaków. Znajdują się tu także mogiły bohaterów powstań narodowych – powstania listopadowego, styczniowego i krakowskiego. Nekropolia słynie także z zabytkowych, stylowych nagrobków, które na przestrzeni wieków tworzyli najwybitniejsi architekci i budowniczy. Obecnie jest wpisany do rejestru zabytków. Co roku Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa organizuje zbiórkę na odnowę niszczejących nagrobków, szczególnie takich, o których większość osób już zapomniała, albo potomkowie zmarli.

Krakowskie nekropolie

Na krakowskich Rakowicach pochowani zostali m.in. Teodor Axentowicz, Michał Bałucki, Stanisław Bem, Tytus Czyżewski, Ewa Demarczyk, Józef Dietl, Karol Estreicher, Marek Grechuta, Józef Haller, Roman Ingarden, Karol Irzykowski, Henryk Jordan, Tadeusz Kantor, Ludwik Jerzy Kern, Oskar Kolberg, Wojciech Kossak, Janusz Kurtyka, Helena Modrzejewska, Jerzy Nowak, Antoni Podraza, Lucjan Rydel, Władysław Szafer, Wisława Szymborska, Ignacy Daszyński.

Drugim ważnym miejscem pochówku w Krakowie jest Krypta Zasłużonych na Skałce w podziemiach kościoła oo. paulinów. Jej datą powstania jest rok 1876. Częściowo została wykuta w skale, robi na zwiedzających bardzo duże wrażenie. Spoczywają tutaj wybitni Polacy, którzy na trwale zapisali się w historii Polski, np. Jan Długosz, Wincenty Pol, Józef Ignacy Kraszewski, Adam Asnyk, Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski, Karol Szymanowski i Czesław Miłosz.

Śladami historii

Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzysku w Zakopanem powstał w 1851 roku, a jego darczyńcą był Jan Pęksa (stąd nazwa). W języku zakopiańskim brzyzek to urwisko nad potokiem. Wyjątkowego charakteru dodaje także brama zaprojektowana przez Stanisława Ignacego Witkiewicza. Stary cmentarz znajduje się obecnie w rejestrze zabytków i obejmuje około 500 grobów, które są zakopiańskimi i cennymi dziełami sztuki (wiele powstało w pracowni Władysława Hasiora). Pochowani są na nim zasłużeni ludzie dla Podhala i kraju, np. Tytus Chałubiński,  Władysław Orkan, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Karol Stryjeński, Zbigniew Hasior.

 

W Polsce jest też wiele cmentarzy żydowskich, na których można zobaczyć oryginalne macewy, czyli żydowskie nagrobki. Znajdują się one m.in. we Wrocławiu, Warszawie, Krakowie, w Łodzi, Katowicach, Kazimierzu Dolnym, Józefowie. Są także przykładem architektury najwyższej klasy, świadectwem, jak wiele osób wybitnych pochodzenia żydowskiego miało związek z Polską oraz tragedii Holokaustu. Najstarszy cmentarz Remuh znajduje się w Krakowie. Pierwsza macewa została na nim postawiona w 1552 roku. W czasie II wojny światowej hitlerowcy urządzili na nim śmietnik, a części nagrobków wykorzystali do budowy dróg.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Udostępnij